Ölmeden önce tatmanız gereken 50 lezzet
BBC'nin 'Ölmeden Önce Görülmesi Gereken Yerler', 'Yapılması
Gereken Şeyler' tarzı listeleri büyük ilgi gördü.
Kitap olarak Türkiye'de de yayımlanan bu listelerin bir de
ünlü yiyeceklerle ilgili olanı var. İzleyicilerin oylarıyla
derlenen bu liste, kanalın sempatik yemek şefi Ainsley
Harriott'ın sunduğu bir program olarak televizyonda da
yayınlandı.
İşte 'Ölmeden Önce Tatmanız Gereken 50 Lezzet'.
1. Taze balık Geniş bir kategori ama oy verenler böyle
düşünüyor. Taze balık, mümkün olan en az müdahaleyle
(mesela ızgara olarak), en güzel yiyeceklerden biri.
2. Istakoz 2. Istakoz Kabuklu deniz ürünlerinin kralı. En
iyisini yemek istiyorsanız canlı canlı alıp kendiniz
öldürmek
zorundasınız. (Eziyete derhal son vermek için kaynar suya
baş aşağı sokulması gerekiyor.) İç organları çıkarılan
ıstakoz
haşlanabilir, ızgara yapılabilir, buharda pişirilebilir.
Sonra da erimiş tereyağ, limon suyu veya mayonezle servis
edilir.
3. Biftek Dünyanın her yanında etoburların rüyası. Damak
zevkinize göre pişmiş, hafif yağlı ve sulu kırmızı eti
Arjantin'de de,
Paris'te de, İstanbul'da da bulabilirsiniz.
4. Thai yemeği Ekşi, tatlı, acı ve tuzlu tadların
baharatlarla zenginleştirilmiş hali. Ana malzeme pirinç.
Zaten Thai dilinde
yemek yemek, pirinç yemek demek. Başlangıç, ana yemek, tatlı
gibi bir ayrım yok. Yemek sonrası taze meyve dışında bir şey
de yok.
5. Çin yemeği Çinlilere göre yemek yerken barbarlığı temsil
eden çatal bıçağı kullanmaktansa, sûkûnet temsilcisi
çubukları
kullanmak gerek. Tıbbi özellikler de taşıyan Çin mutfağı,
dünyanın en zengin ve en gelişmiş mutfaklarından biri.
6. Dondurma En başarılı süt ürünlerinden biri. Ticari
üretimine 1851'de Baltimore'da Jacob Fussell başlamış.
Dondurma yerken
soğuktan başınızı ağrıtmamanın çareleri; yavaş yiyin ve
dondurmayı üst damağınıza yapıştırmayın.
7. Pizza Napoli'de yaratılan ilk pizzalarda yalnızca peynir,
yağ, sarmısak ve domates vardı. Biraz da kekik. Otantik
pizza için tuğla
fırın ve odun ateşi gerekiyor.
8. Yengeç Gurmeler nezdinde ıstakozdan daha az itibar görse
de ağız sulandırıcı bir deniz ürünüdür kendisi. Beyaz eti,
kıskaçların
içindedir, gövdesindeki kahverengimsi kısım da çok
lezzetlidir. Kahverengi ekmek, tereyağ ve mayonezle soğuk
olarak servis
edebilir ya da beyaz etini makarnaya karıştırabilirsiniz.
9. Curry Aslında tek bir baharat (köri) değil, bir pişirme
şekli. Hindistan'da kullanılan bir deyim de değil.
İngilizler, kırmızı biber,
kimyon, kişniş ve zerdeçalla pişirilen yemeklere böyle
diyor. Sömürge döneminde Hint baharatlarından etkilenen
İngiliz subayları
tarafından ithal edilmiş bir pişirme şekli. Yoğurtla ve
birayla iyi gidiyor.
10. Karides Tazesinin yerini hiçbir şey tutmaz. Kaynar tuzlu
suda bir iki dakikada hazırlanan jumbo karidesin tereyağlı
ve kırmızı
biberli ızgarası da makbul. Küçük karidesleri soğuk olarak,
limon suyu ve tereyağlı kahverengi ekmekle ya da salatada
yiyebilirsiniz.
11. Moreton Körfezi böceği Listeye Avustralya'dan giren bu
kabuklu, aslında böcek falan değil. Leziz beyaz etinin tadı
ıstakozu andırıyor.
Memleketinde barbekü edilmiş olarak, buz gibi birayla çok
tüketiliyor.
12. Clam chowder İngiliz ve Fransız balıkçıların icadı
olduğu söylenen ve kum midyesi, taze balık, sebze, bacon ile
krema ya da sütle
hazırlanan bu koyu çorba, Amerikalılar tarafından da
benimsenmiş. Moby Dick'in bir bölümünde uzun uzun bahsi
geçiyor.
13. Barbekü En utangaç erkeği bile usta bir şef haline
getiren barbekü, bildiğimiz mangal işte. Burada, mangalda
pişirilenlerden söz ediyoruz
tabii. Piknik ve bahçe partilerinin vazgeçilmez unsuru. Bol
salata ve ekmekle iş bitiyor.
14. Pancake Bir erkeğin mutfakta çocuk mu, yetişkin mi
olduğunu anlamak için birebir (miş). Un, yumurta ve süt
karıştırılarak hazırlanan bu
basit yiyeceği havada kırılmadan çevirip iki yüzünü de
pişirmek maharet istiyor.
15. Makarna Çabucak hazırlanışı, herkesin favori yemeği
yapıyor makarnayı. Un ve sudan yapılanı, bir de yumurtalı
olanı var. 600'den fazla da çeşidi.
16. Midye Brüksel'in midye ve kızarmış patates ikilisi.
Genellikle buharda pişirilen midyenin esas mevsimi kış.
Haşlandıktan sonra kabuğu
açılmamış midye bozuk demektir, haberiniz olsun.
17. Cheesecake En şişmanlatıcı cheesecake konusunda ABD'nin
birinciliği tartışılmaz, tabii en 'iyi'ler de ABD'den
çıkıyor. New York da bu lezzetli
tatlının merkezi olarak kabul ediliyor. İtalyanlar,
cheesecake'i ricotta peyniri ile polenta adı verilen mısır
unu peltesiyle veya badem, rom, kırmızı
pancar yapraklarıyla yaparken Ruslar Paskalya'da yenen
zengin, özel bir tarife sahip...
18. Kuzu eti Kızarmış, naneli bir kuzu etine ya da sarımsak
ve biberiyeli kuzu pirzolasına karşı koymak pek mümkün
değil. Evde 'anne' tarifiyle
yapılanların dışında 'kuzu eti' yemek için en iyi ülke
İspanya. Yeni Zelanda da bu konuda ünlü. Özellikle Maori
yerlilerinin 'hangi' adı verilen, toprağın
altındaki fırınlarda sebzeyle birlikte buharda pişirilen
kuzu eti denemeye değer.
19. Kremalı çay Kesinlikle İngilizler'e özgü... Kremanın çok
iyi olması şart. Britanya'nın Devonshire ve Cornwall
bölgelerinin kreması bir numara olarak
kabul ediliyor. Yanında ev yapımı çilek reçeli ve yine
İngilizler'e özgü 'scone' adı verilen kurabiyeler tavsiye
ediliyor.
20. Timsah eti Geçmiş dönemlerden bu yana ABD'nin Florida
eyaletinde derileri ve etleri için avlandıkları bilinen
timsahlar, bugün koruma altındaki hayvanlar
arasında. Dolayısıyla 'birinci sınıf' mutfaklarda yer
almıyor, timsah eti... Tadı neyi mi andırıyor? Ürkütücü
görüntüsünün aksine gayet yumuşak, yağsız en
favori yeri ise kuyruğu. Etinin tadı ise domuz, tavuk,
tavşan etinin kombinasyonu gibi...
21. İstiridye Asırlardır şöhretinden bir şey kaybetmeyen bir
afrodizyak. Roma İmparatorluğu'nun devasa 'libido'sunun bu
basit 'yumuşakça' üzerine kurulu
olduğu söylenir. Öyle ki imparatorlar kölelerini istiridye
toplamak için İngiltere kıyılarına gönderir, istiridyenin
kilosu altınla eş tutulurmuş. Biraz limon suyu ya
da 'konsantre acı bir sos' olan 'Tabasco' ile yenilmesi
tavsiye ediliyor.
22. Kanguru 20. yüzyıla kadar kanguru eti, Avustralya
yerlileri Aborjinler'in favori yemeğiydi. Daha ucuz olan
koyun ve sığır etinin yaygınlaşmasıyla popülerliğini
kaybetti. Avustralya milliyetçiliğinin patladığı 1970'lerin
ortasında yine sofralarda yerini aldı. Geyik eti gibi yağ ve
kolesterol oranı düşük. Bonfilesi var; kebabı,
güveci, böreği de yapılıyor.
23. Çikolata Çıkış yeri Latin Amerika. Mayalar ve Aztekler,
tropikal kakao ağacının tohumlarından yapılan yoğun bir
içeceği, statü ve zenginlik sembolü olarak
kabul ederdi. İspanyol kaşifler sayesinde Avrupa da bu
müthiş tatla tanıştı. Çikolatayı neden bu kadar çok
seviyoruz? Birinci neden ağızda erimesi ki çikolatanın
erime noktası vücut sıcaklığının biraz altında... Ayrıca
çikolata yerken vücut endorfin salgılıyor ve mutlu
hissediyoruz. Hatta bazı bilimadamlarına göre mutluluğu
yüzde 50 oranında artırıyor.
24. Sandviç Atkins Diyeti gibi günümüzün popüler diyetlerine
rağmen ayakta kalmayı başardı! 'Sandviç'e adını veren ise
'4. Sandwich Kontu' İngiliz aristokrat
John Montagu. Kriket maçları arasında kremalı çayla birlikte
yenilmeye başlandı, günümüzde ise farklı damak tatlarına
göre pek çok çeşidi var.
25. Meze BBC'nin hazırladığı bu listede 'Greek food' olarak
yer alan
25'inci kategoriye 'meze' dedik çünkü Türk mutfağının da
demirbaşlarını içeriyor; patlıcan yemeği 'musakka', humus,
tarama, zeytinyağlı dolma gibi...
Üstelik sert-yağsız salata peyniri (feta), salatalık,
domates ve soğanla yapılıp zeytinyağıyla tatlandırılan 'Greek
Salad- Yunan Salatası'na övgüler düzülüyor.
26. Burger Cheeseburger mi çift köfteli 'double' mı yoksa üç
köfteli devasa 'triple' mı? Yıllar geçtikçe çeşitlenen
'hamburger', domuz eti anlamına gelen 'ham'
ve 'burger' kelimelerinden oluşuyor ki bu durum biraz
yanıltıcı. Çünkü köftesinde (genellikle tüm ülkelerde böyle)
domuz eti yok. Bir rivayete göre adını
Almanya'nın Hamburg kentinden alıyor. Kökeninin Moğollara
kadar uzandığını söyleyenler de var. Amerikalılar tarafından
çok seviliyor ve 20. yüzyılın
ortalarından itibaren 'hamburger' ya da 'burger' olarak
benimseniyor. Rock'n roll kuşağıyla zirveye çıkıyor.
27. Meksika yemeği Sıcak, baharatlı ve renkli; Meksika gibi!
İspanyol kaşifler tarafından Avrupa'da da tanındı ve çeşitli
sebzelerle daha da zenginleşti.
Ortaya Hispanik- İspanyol bir mutfak çıktı. Klasik tatlardan
örnek verelim; burrito (içinde et, tavuk, fasulye olan
'dürüm' benzeri bir Meksika yemeği) ve
enchiladas ('Meksika gözlemesi' olarak bilinen tortilla'ya
sarılı tavuklu ya da peynirli, acı soslu, Meksika kremalı
bir yemek)...
28. Kalamar En lezzetli deniz ürünlerinden. Yılın her
döneminde taze olarak yenebiliyor, derin dondurucuda
saklanabiliyor. Japonya'nın büyük kalamarı
(ika deniyor) çok ünlü. Halka şeklinde ya da bütün olarak
ızgara yapılabiliyor. Japonlar'ın zencefil ve soya soslu
özel bir tarifi de var.
29. ABD'de 'diner' kahvaltısı Amerikalılar günün ilk
yemeğine çok önem verir. Sofrada adeta yok yokturmaple
şuruplu (akçaağaç) pancake'ler, waffle'lar,
ev işi kızarmış patatesler, yumurta, bacon ve sosisler...
Akşam, çay saatine kadar acıkmamanız garanti.
30. Somon Bu balık çoğalmak için doğduğu akarsuya göç
etmesiyle bilinir. Denizden geri dönüş yolculuklarında,
akıntıya karşı atlar ve genellikle de böyle
yakalanırlar. Pasifik ve Atlantik Okyanusu'nun açıklarında
çok fark edilmezler. Omega-3 yağ asidi açısından zengindir.
Fırında pişirilebilir, ızgarası ya da
kızartması da yenir. Fümesi de nefistir.
31. Geyik eti Çiftlik hayvanlarına alternatif sağlıklı bir
et. Yağ oranı düşük. Protein, demir, potasyum ve fosfor
(dişler ve kemikler için çok yararlı) içerir.
Yurtdışında marketlerde satılıyor.
32. Guinea pig Güney Amerika kökenli bu sevimli hayvan,
İnkalar'ın geleneksel yemeğiydi. Yağda ya da ateşte
kızartılarak hazırlanıyor. Bu yumuşak
kemirgenin etinin tadı tavşan etine benziyor.
33. Köpekbalığı Çin Mutfağı'nın vazgeçilmezlerinden. Çorbası
çok ünlü, yalnız hayli pahalı. Örneğin bir köpekbalığının
yüzgeçlerinden yapılan bu çorbanın
fiyatı 10 bin pound'a (yaklaşık 24 bin 500 YTL) kadar
çıkabiliyor. Protein açısından zengin.
34. Suşi Japonya'da bir sanat olarak kabul ediliyor. Bir
suşi ustası on yılda şef mertebesine yükseliyor. Bu pirinç
ve çiğ balıktan oluşan lezzetli 'rulo'lar,
soya soyu, wasabi adı verilen sert hardalı ve zencefille
servis ediliyor.
35. Paella İspanyol yemeği. Bölgelere göre farklı tarifleri
olsa da sığ metal bir tavada pirinçle yapılıyor. İçinde et
ya da deniz ürünleri, sebze, safran ve zeytinyağı var.
36. Barramundi Kuzey Avustralya'nın, kilosu 60'a kadar çıkan
ünlü balığı. Bir testere gibi olan solungaçları sayesinde
ağları yırtıp kaçabiliyor. Çok zor yakalanıyor.
37. Ren geyiği Ren geyiği asırlar boyunca Norveç, İsveç ve
Finlandiya'da ulaşımda kullanıldı, derisinden kıyafet
yapıldı, eti sofraların baş köşesinde yerini aldı.
Dili ve kalbi lezzetli ama eski dönemlerdeki gibi rağbet
görmüyor. Dünyanın başka bölgelerinde ise tütsülenmiş ren
geyiği eti bulunabiliyor.
38. Kebap Ülkemizin yegane gururu kebap, BBC'nin listesine
38. sıradan giriyor. Şiş kebap, patlıcanlı kebap, Adana,
Urfa, Beyti, döner... Dünyanın pek çok
ülkesinde artık bu lezzet tanınıyor.
39. Eskalop Denizlerin altındaki bir hazine gibi, pahalı ve
lezzetli. İstiridyeye benziyor. Pişirme süresi çok kısa
çünkü o kendine özgü zengin tadını koruması şart.
Buharda sarımsak ve limonla pişirin, nefis eskaloplar
servise hazır!
40. Avustralya böreği Kökeni İngiltere ama İngilizler gibi
börekleri de bu kıtaya göç edince Avustralyalılar
sahiplendi. Orta sınıfın favorisi. Patatesli, etli olarak
hazırlanıyor, tart hamurunda pişiriliyor. Özellikle rugby ve
kriket maçlarında birayla iyi gidiyor.
41. Mango Bu meyvenin Hint kültüründe 'gizli' bir rolü
olduğunu biliyor muydunuz? Hint mitolojisine göre mango
ağacı Tanrı'nın yaratılışının bir transformasyonu ve
aşkı sembolize ediyor. Mango tropikal ve
yarı tropikal ülkelerde yetişiyor. Yüzden fazla çeşidi var;
sarı, kırmızı, turuncu, yeşil...
42. Durian meyvesi Güneydoğu Asya'nın bu ilginç meyvesinin
dış kabuğu sert, keskin ve dikenli. Garip görüntüsünden daha
da garip olan ise tıkanmış kanalizasyon
gibi kokan iç kısmı. Öyle kötü kokuyor ki Singapur gibi bazı
ülkeler otellere bile bu meyveyi sokmuyor; toplu taşımada ve
uçaklarda da yasak. Afrodizyak özellikleri
olduğu biliniyor, tadı ise koyu krema ve çilek karışımına
benziyor. Enfes yani...
43. Ahtapot Adı 'sekiz ayaklı' anlamına geliyor. Bu vantuzlu
yumuşakça, Akdeniz ülkelerinde ve Japonya'da çok popüler.
Yemeden önce yere vurularak yumuşatılır.
Kızartılır ya da haşlanır.
44. Kaburga Barbeküden fümeye kadar farklı tarzlarda
hazırlanabiliyor. Özellikle 'Güney Amerika tarzı' popüler;
bal, ketçap, limon, Tabasco sosu, biber, şeker,
sarımsak ve hardalla marine ediliyor.
45. Rozbif Fransızlar nasıl ki kurbağa bacağını kimseye
kaptırmazlar, İngilizler de 'rozbif'lerine sıkı sıkıya
bağlıdır. Fırında ağır ama yüksek ateşte pişirilen et, ince
ince
dilimlenerek servis edilir. Hafiftir.
46. Tapas İspanyol mezeleri diyebiliriz. Barlarda içkinin
yanında servis edilir. Nelerden oluşur? Zeytin, deniz
ürünleri, köfte, soslu mantar, sebze ve tortilla...
47. Jerk tavuk ve domuz Jamaika tarzı et pişirme şekline 'jerk'
deniyor. (İngilizce'de görgüsüz, aptal anlamına geliyor!)
1200 yıldır kullanılan bu pişirme tarzında, tavuk
ya da domuz eti barbeküde pimento adı verilen tatlı, taze
kırmızı biberlerle hazırlanıyor. Yanında rom ve Bob Marley
şarkıları tavsiye edilir.
48. Haggis Geleneksel bir İskoç yemeği... Koyun yüreği,
akciğeri, karaciğeri iyice kıyıldıktan sonra haşlanır ve
çeşitli baharatlarla birlikte koyunun midesine doldurulur.
İki saat süreyle haşlanır. Ne kadar iştah açıcı değil mi?!
49. Havyar Roma İmparatorluğu'ndan bu yana pahalı ve lüks
bir lezzet. Hazar Denizi'nde yaşayan mersin balığından elde
edilen yumurtaların tuzlanmasıyla hazırlanır.
Şampanyayla çok iyi gider.
50. Cornish böreği İngiltere' nin Cornwall yöresine özgü
etli, sebzeli börek. Maden işçilerinin açık börek ve
turtalardan zehirlenmemesi için keşfedilmiş. Hamurun
kıvrılmasıyla iç malzeme dökülmüyor, açıkta kalmıyor.
Dolayısıyla hem hijyenik hem de işçileri kötü şanstan
kollayan 'mucizevi' bir özelliği olduğuna inanılıyor.
kaynak:www.sabah.com.tr
|